Αναζήτηση

Κοινωνία, Κοινότητα ή Απομόνωση;

Ενημερώθηκε: Απρ 8

Αγγελική Αρβανιτίδου

BSc Psychology, MBA, Psychotherapy, Community Therapy

  Ο Έριχ Φρομ στο βιβλίο του ‘Η Υγιής Κοινωνία’ (Fromm, 1955) είπε πως η ανθρώπινη κατάσταση προέρχεται από τη φύση της ανθρώπινης ύπαρξης στον κόσμο. Υπάρχει μια καθολική ‘ουσία’ ή ‘φύση’, η οποία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μέτρο σύγκρισης της κοινωνικής εξέλιξης. Αυτή η ουσία προκύπτει από την ένταση ανάμεσα στα βιολογικά ένστικτα και τα χαρακτηριστικά της αυτο-επίγνωσης, της λογικής και της φαντασίας που συνυπάρχουν στον άνθρωπο.

   Το πρόβλημα της ανθρώπινης ύπαρξης είναι μοναδικό στην ολότητα της φύσης. Οι απαραίτητες ανάγκες του ανθρώπου που χαρακτηρίζουν την ‘ουσία’ του, σχετίζονται με τις ανθρώπινες σχέσεις, την υπέρβαση, τη σχέση με τις ρίζες, την προσωπική ταυτότητα και το πλαίσιο για οριοθέτηση και

αφοσίωση (Fromm, 1955).

   Λαμβάνοντας υπόψιν το συλλογισμό του Φρομ ως προς τη φύση, την ανθρώπινη ύπαρξη και ουσία, προκύπτει ένα κύριο ερώτημα. Σε ποιο πλαίσιο αναφέρεται ο Φρομ ορίζοντας τις ανάγκες του ανθρώπου; Θέτοντας το ερώτημα αυτό στο σήμερα και ανάγοντας τη θεωρία στην πράξη, το ερώτημα επαναδιατυπώνεται ως εξής: Η Κοινωνία, η Κοινότητα ή η Απομόνωση ανταποκρίνεται στις απαραίτητες ανάγκες του ανθρώπου στη σύγχρονη πραγματικότητα;

Η Κοινωνία του σήμερα. 

Ο κόσμος μας βιώνει συνεχόμενη κοινωνική αλλαγή ραγδαίας ταχύτητας. Οι άνθρωποι έχουν επίγνωση αυτών των αλλαγών (Kashima, Shi, Tsuchiya, Kashima, Cheng, Chao & Shin, 2011). Όσο ο κόσμος γίνεται πιο αστικός, επίσημα εκ-παιδευτικός, εμπορικός, πλουσιότερος και τεχνολογικός, με μικρότερες οικογένειες και νοικοκυριά, οι πολιτιστικές αξίες, τα περιβάλλοντα μάθησης και η ανθρώπινη εξέλιξη προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες (Greenfield, 2016).

  Σε πολιτιστικό επίπεδο, οι κοινωνικές-δημογραφικές αλλαγές ωθούν στην υιοθέτηση ατομικών αξιών σε βάρος των συλλογικών - οικογενειο-κεντρικών, κοινοτικών ή εθνικών (Fischer & Boer, 2016). Όλοι κοινωνικοποιούμαστε για να υιοθετήσουμε τις νόρμες

της κοινωνίας στην οποία ανήκουμε. Οι νόρμες αποτελούν επιβεβλημένους περιορισμούς κι γίνονται συνήθεια στην ιστορία της κοινωνικής αλληλεπί-δρασης (Joas, 2000). Ποια η ειδοποιός διαφορά τους από τις αξίες; Οι αξίες είναι κίνητρα έμπνευσης, δίνουν νόημα και σκοπό στη ζωή, χωρίς να βιώνονται ως περιοριστικές, αλλά ως ελεύθερες επιλογές· ορίζονται ως ένα ‘όλον’ που δίνει την αίσθηση της συνέχειας και της συνοχής, την αίσθηση ενότητας (Joas, 2000).

   Παρατηρώντας την κοινωνία του σήμερα θα πρέπει να αναρωτηθούμε τι είδους κοινωνία δημιουργούμε. Ποια θεωρείται ηθική συμπεριφορά; Όταν μιλάμε για ένα σύστημα μετά βίας συλλαμβάνουμε τη συ-



σχετιζόμενη, καθόλου προφανή, ιδεολογία της αποδοτικότητας. Οτιδήποτε συμβαίνει μετά αφορά στα ζητήματα των σχέσεων εξουσίας και των αλληλο-συγκρουόμενων αξιών με συνέπεια την αποσιώπηση όλων όσων αισθάνονται άβολα· άβολα για αυτή τη σύγχρονη μόδα απόδοσης και για μια κουλτούρα-απάτη (Stacey, 2005).


 Το ‘Εμένα’ είναι η χειρονομία της κοινωνίας στο ‘Εγώ’ (Mead, 1938). Η σκέψη και η κοινωνία βρίσκονται απαραίτητα στην ίδια διαδικασία. Η μόνη διαφορά είναι ότι στην περίπτωση της σκέψης, η επικοινωνιακή αλληλεπίδραση είναι προσωπική-ιδιωτική, σιωπηλή αλληλεπίδραση του σώματος με τον εαυτό του· στην περίπτωση της κοινωνίας η αλληλεπίδραση αυτή είναι δημόσια, αλληλεπίδραση κορμιών μεταξύ τους (Mead, 1938, 1934, 1932, 1923). Μια τέτοια θεώρηση ανάγει το ερώτημα: Τελικά η απομόνωση συνεπάγεται απαραίτητα και μοναξιά;

Μοναξιά ή Μοναχικότητα;

Η μοναχικότητα είναι ένα υποκειμενικό συναίσθημα που κανείς βιώνει όταν η πραγματική ποιότητα και ποσότητα των διαπροσωπικών του σχέσεων διακρίνεται στις σχέσεις που ο ίδιος επιθυμεί (Perlman & Peplau, 1981). Η μακροχρόνια και χρόνια μοναξιά ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία (Wolf & Davis, 2014). Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως δεν είναι απαραίτητο να είναι πραγματικά κανείς μόνος για να αισθανθεί μοναξιά. Η μοναξιά προκαλεί συναισθήματα θλίψης, πυροδοτεί μια αίσθηση ανασφάλειας και ωθεί τον εγκέφαλο να μπει σε μια κατάσταση αυτοσυντήρησης (Cacioppo & Patrick, 2008). Θα ήταν καλό να αναλογιστεί κανείς αν η απομόνωση οδηγεί οπωσδήποτε στη δυσάρεστη κατάσταση της μοναξιάς ή δίνει ένα περιθώριο ‘ξεκαθαρίσματος’, επιλογής

της μοναχικότητας.

   Η ανάγκη να δημιουργήσει κανείς μια δομή, στην οποία ανήκει, προκύπτει από την απομονωμένη φύση της ζωής μας, των θεσμών μας και των κοινοτήτων μας, αναφέρει χαρακτηριστικά ο Πήτερ Μπλοκ στο βιβλίο του (Block, 2018) και συνεχίζει· ειρωνικά, μιλάμε σήμερα για τον κόσμο και πόσο μικρός έχει γίνει με τη ‘συρρικνωτική’ επίδραση της παγκοσμιοποίησης, την άμεση κοινοποίηση της πληροφορίας, τη γρήγορη τεχνολογία. Ωστόσο, αυτά δεν δημιουργούν απαραίτητα την αίσθηση του ‘ανήκειν’. Παρέχουν σύνδεση, ποικίλες πληροφορίες, ένα ατελείωτο εύρος γνώσεων και γνωμών. Η σύνδεση, όμως, πάνω στην οποία μπορούμε να βασιστούμε, να πατήσουμε στα πόδια μας και να βιώσουμε την ασφάλεια, δεν δημιουργείται· την ασφάλεια που προσφέρει το μέρος, όπου συν-αισθηματικά, πνευματικά και ψυχολογικά είμαστε μέλη. Η απομόνωσή μας συμβαίνει, επειδή η δυτική κουλτούρα, η ατομικιστική μας αφήγηση, η εσωτερική προσοχή των θεσμών και επαγγελμάτων μας και τα μηνύματα από τα Μ.Μ.Ε. μας

κατακερματίζουν (Block, 2018) .

H Aυθεντική Kοινότητα. Είμαστε σκορπισμένοι σε κομμάτια. Είναι αναγκαίο να διερευνήσουμε τον ακριβή τρόπο εκ του οποίου προκύπτει η αυθεντική Kοινότητα· πολύ περισσότερο να αναλύσουμε τη συμμετοχή της κοινότητας σε περιόδους κρίσης. Η συμμετοχή της Kοινότητας ορίζεται ως ο

δομημένος διάλογος, η επίλυση προ-βλημάτων από κοινού και η συνεργατική δράση μεταξύ επίσημων αρχών, πολιτών στο μέγιστο και ηγετών της κοινής γνώμης. Η συμμετοχή της κοινότητας μπορεί να αυξήσει τις ικανότητες της κυβέρνησης σε μια κρίση, να βελτιώσει την αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων σε μια καταστροφή ή επιδημία και να μετριάσει τις απώλειες. (Schoch-Spana, Franco, Nuzzo, & Usenza, 2007).

   Η συμμετοχή της Κοινότητας παρουσιάζεται ως μια ευκαιρία για συλλογική μάθηση, ως μέρος της ειλικρινούς και με σεβασμό αλληλεπίδρασης. Στην περίπτωση περιορισμένων ιατρικών επιλογών σε μια πανδημία, η συμμετοχή της Κοινότητας αποδεικνύει την ετοιμότητα της κοινής υποδομής, την ανταπόκριση και τις δυνατότητες ανάρρωσης. Η Κοινότητα μπορεί να βελτιώσει τον πανδημικό σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης. Υπάρχει σημαντικό περιθώριο βελτίωσης της συμμετοχής της Κοινότητας στην προστασία της πατρίδας και την ετοιμότητα της δημόσιας υγείας (Schoch-Spana et al., 2007).

   Άλλωστε, ‘Ποιος θα πει αν μια χαρούμενη στιγμή αγάπης, ή η απόλαυση να αναπνέεις ή να περπατάς ένα φωτεινό πρωινό και να μυρίζεις τον φρέσκο αέρα, δεν αξίζει όλα τα δεινά και την προσπάθεια που υπαινίσσεται η ζωή;’, (Fromm, 1955).


Βιβλιογραφία


Block, P. (2018). Community: The structure of belonging. Berrett-Koehler Publishers.

Cacioppo, J. T., & Patrick, W. (2008). Loneliness: Human nature and the need for social connection. WW Norton & Company.

Fischer, R., & Boer, D. (2016). Values: the dynamic nexus between biology, ecology and culture. Current Opinion in Psychology, 8, 155-160.

Fromm, E. (1955). The Sane Society, Rinehart and Co. Inc., New York.

Greenfield, P. M. (2016). Social change, cultural evolution, and human development. Current Opinion in Psychology, 8, 84-92.

Joas, H. (2000). The Genesis of Values. Cambridge. Polity, 654-687.


Kashima, Y., Shi, J., Tsuchiya, K., Kashima, E. S., Cheng, S. Y., Chao, M. M., & Shin, S. H. (2011). Globalization and folk theory of social change: How globalization relates to societal perceptions about the past and future. Journal of Social Issues, 67(4), 696-715.

Mead, G. H. (1923). Scientific method and the moral sciences. The International Journal of Ethics, 33(3), 229-247.

Mead, G. H. (1932). The physical thing. The philosophy of the present, 119-39.

Mead, G. H. (1934). Mind, self and society (Vol. 111). University of Chicago Press.: Chicago.

Mead, G. H. (1938) The Philosophy of the Act, Chicago: University of Chicago.

Perlman, D., & Peplau, L. A. (1981). Toward a social psychology of loneliness. Personal relationships, 3, 31-56.


Schoch-Spana, M., Franco, C., Nuzzo, J. B., & Usenza, C. (2007). Community engagement: leadership tool for catastrophic health events. Biosecurity and Bioterrorism, 5(1), 8-25.

Stacey, R. (2005). 29th SH Foulkes annual lecture: Organizational identity: The paradox of continuity and potential transformation at the same time. Group Analysis, 38(4), 477-494.

Wolf, L. D., & Davis, M. C. (2014). Loneliness, daily pain, and perceptions of interpersonal events in adults with fibromyalgia. Health Psychology, 33(9), 929.

880 προβολές2 σχόλια

ePsychology.gr

Η υπηρεσία ePSY είναι μία δωρεάν διαδικτυακή υπηρεσία συμβουλευτικής. Δοκίμασε την τώρα!

Λάβετε μηνιαίες ενημερώσεις

Το ePsy δεν είναι ψυχοθεραπεία. 

Διαβάστε τους όρους χρήσης

© 2020 by ePsychology.gr Team |  Όροι χρήσης  |   Πολιτική Απόρρητου